Önce kaynakta önlem, sonra KKD
Risk kontrolünde sıra bellidir: tehlikeyi ortadan kaldırmak, daha az tehlikeliyle değiştirmek, mühendislik önlemi almak (makine koruyucusu, havalandırma), idari önlem almak (talimat, rotasyon) ve en son kişisel koruyucu donanım. KKD tek başına önlem olarak yazılmışsa risk değerlendirmesinin ilgili satırı yeniden ele alınmalıdır.
Doğru donanımı seçmek
KKD, risk değerlendirmesinde belirlenen tehlikeye göre seçilir. Gürültü ölçümü 85 dB(A) üzerini gösteriyorsa kulak koruyucusunun zayıflatma değeri ölçüme uygun olmalıdır; kesici kenarlarla çalışılan bölümde kesilme dayanımı yüksek eldiven gerekir. Donanımın uygunluk işareti ve kullanım kılavuzu olmalı, çalışanın bedenine uymalıdır. Uymayan baret ya da gözlük kullanılmaz, çıkarılır.
Zimmet: kim, ne, ne zaman?
Her teslim bir zimmet kaydıyla yapılır: çalışanın adı, donanımın türü, adedi, teslim tarihi ve çalışanın imzası. Zimmet, çalışana donanımın neden ve nasıl kullanılacağının anlatıldığını da gösterir. Kayıtlar dağınık kâğıtlarda kaldığında değişim zamanı da kaçırılır.
Ne zaman değişir?
Değişim süresi üreticinin kullanım ömrüne, kullanım yoğunluğuna ve hasara göre belirlenir. Aşağıdaki değerler yalnız takip için örnektir; asıl ölçü üreticinin talimatı ve hasar kontrolüdür:
| Donanım | Örnek takip süresi | Hemen değişim |
|---|---|---|
| Baret | 24–36 ay | Darbe, çatlak, güneşten solma |
| İş eldiveni | 1–3 ay | Delinme, yırtık, kimyasal temas |
| Koruyucu gözlük | 12 ay | Çizik, görüşü bozan buğu |
| Kulak koruyucu (kulaklık) | 12 ay | Yastıkta sertleşme, çatlak |
| Toz maskesi | Vardiyalık / filtre ömrü | Nefes direnci artışı |
| İş ayakkabısı | 12 ay | Taban aşınması, burun hasarı |
| Emniyet kemeri | 12 ay + her kullanımda kontrol | Düşüş tutması, dikiş hasarı |
Emniyet kemeri ve yaşam hattı gibi düşmeye karşı donanım bir düşüşü tuttuysa görünür hasar olmasa da kullanımdan kaldırılır.
Kullanım denetimi
Teslim edilen ama kullanılmayan KKD kâğıt üzerinde bir önlemdir. Uzman, saha ziyaretinde KKD kullanımını gözlemler ve tespit-öneri defterine yazar. Kullanılmamasının nedeni çoğu zaman rahatsızlık, uygun beden olmaması ya da işin hızına engel olmasıdır; bunlar çözülmeden "kullan" uyarısı kalıcı sonuç vermez.
